Veldrit, mix van cultuur, traditie en topsport, tenminste…in Vlaanderen

In Tabor, Tsjechië wordt dit weekend het wereldkampioenschap veldrijden gehouden. De kans dat een niet-Europeaan met de titel aan de haal gaat, is vrijwel nihil.
Vanaf het eerste wereldkampioenschap, in 1950, met winnaar Jean Robic, was, is en blijft het kampioenschap een onderonsje tussen voornamelijk Belgen, Zwitsers, Duitsers, Fransen wat Tsjechen, Italianen en, vooruit, Nederlanders. Om de sport te mondialiseren mag, in 2013, de Verenigde Staten het kampioenschap organiseren. Je behoeft geen waarzegger te zijn om te voorspellen dat daar geen Vlaamse ‘toestanden’ te verwachten zijn. Bij de zuiderburen is de veldrit vanaf 1910  een mix tussen cultuur, traditie en topsport waar iedere week tienduizenden supporters op af komen. Dat is nu, maar ook vroeger.   Absolute vedetten als  Sven Nijs, Niels Albers, Bart Wellens en Kevin Pauwels worden op straat herkend, zijn bekende Belgen. Tachtig jaar  geleden had Maurits Seynaeve (foto rechts) deze status. In de jaren dertig was de Vlaming vijf keer nationaal kampioen. Op de foto linksboven  het kampioenschap van Brabant, 1934, met de start in de straten van Thienen, met de latere winnaar Seynaeve.
Nederland heeft nooit een traditie van de cyclocross gekend en al helemaal niet voor de oorlog. Verstopt ver weg buiten de bebouwing, zoals bij Kraantje Lek in 1929, (foto links)  werden hier en daar werden wat veldritjes gehouden,  wat niet meer was dan folklore.

Foto’s: Archief Stuyfssportverhalen

Als je dan toch dood gaat…

Wielrenner Briek Schotte bewees dat de dood iets melodramatisch heeft, want zijn hemelvaart  had uit de pen van een Hollywood scenarioschrijver kunnen komen. Briek Schotte, krom gebogen over zijn fiets met een tube over zijn schonkige schouders was het archetype van de onverzettelijk Vlaamse kasseienstoemper. Beroepsrenner tussen 1940 en 1959, twee keer wereldkampioen, won alle  Vlaamse klassiekers, sommige meerdere keren.
D’n IJzeren Briek, volksheld, rukte ooit met zijn tanden een tube van de velg omdat zijn handen daarvoor te verkleumd waren. Kijk naar foto’s van Briek en er doemen beelden op van lugubere kasseienpaden mét zwoegende besmeurde renners. Zijn hele leven, de reden van zijn bestaan, maar ook zijn grote liefde en passie stond in het teken van de Vlaamse koers.
Op vier april 2004, de dag dat de Ronde van Vlaanderen door zijn geboortedorp Kanegem  denderde, blies    Briek Schotte, 84 jaar, zijn laatste adem uit en werd door de Grote Ploegleider tot Hem geroepen.
Lou Nova
Vermoedelijk had Lou Nova nooit van Briek laat staan de Ronde van Vlaanderen gehoord. Lou Nova, Amerikaan, was bokser, en géén slechte. Nadat hij in 1935 de wereldtitel zwaargewicht bij de amateurs greep werd hij prof. De eerste tweeëntwintig gevechten bleef the Cosmic Punch, zoals zijn bijnaam luidde, ongeslagen. Na afloop van zijn drieëntwintigste fight tegen Tony Galato werd Nova wakker in het ziekenhuis waar artsen ternauwernood zijn oog konden redde.
Na zijn revalidatie bleek de voormalige amateurwereldkampioen geen ‘opgewarmd lijk’ te zijn waarop beginnende boksers zich mochten uitleven. Lou Nova nam zijn plaatsje in de ring weer in en betwiste meer dan twintig partijen, waarvan hij een handvol verloor. Nova, en dat maakt de man zo fascinerend, was geen grijze boksende muis die in de pijlloos diepe krochten van de boksgeschiedenis terechtkwam.
Zo vocht Nova, in het New York van 1939, tegen Max Bear. Deze partij werd op de televisie uitgezonden: een unicum want het was de allereerste live tv-uitzending over boksen. Voor het nietsvermoedende thuispubliek moet dat gevecht een traumatische aangelegenheid geweest zijn, want het bloed spatte van het scherm. Lou, lekker op dreef, sloeg het gezicht van Bear tot pulp waarbij de ijzersterke Bear bijna stikte door een heftig bloedende onderlip.
Twee jaar later, op 29 september 1941, kreeg Lou de kans om het Nirvana van het boksen te betreden, want hij werd gecontracteerd voor een gevecht om de wereldtitel zwaargewicht. Tegenstander was de legendarische Joe Louis. Voor aanvang van het gevecht ontdekte verbijsterde journalisten dat Lou, in de kleedkamer, op zijn hoofd stond. The Cosmic Punch was de eerste pugilist die de voordelen van het joga ontdekt had. Niet dat het veel hielp, want in de zesde ronde werd hij door Louis neergehaald.
Voor Lou Nova, die na zijn bokscarrière een succesvolle loopbaan als acteur in Hollywood begon, was het gevecht tegen Joe Louis, publicitair, financieel én sportief het absolute hoogtepunt van zijn bestaan. Daar moet hij zijn hele leven bewust van zijn geweest, want exact vijftig jaar later, op 29 september 1991, stierf de boksende acteur…
Klaas de Lange
Ze woonden allebei in de Kerkstraat in Oostzaan, waren buurjongens en lid van wielervereniging DTS. Gerard van Beek en Klaas de Lange waren gepassioneerde wielrenners. De toen 28-jarige Van Beek was een redelijk goede beroepsrenner die zijn geld voornamelijk verdiende in de Zesdaagsen.
Zijn buurjongen Klaas, 19 jaar, wilde niets liever dan in de voetsporen van zijn buurman treden. Samen trainden ze en waar mogelijk gaf Van Beek (foto link) tips, en nam de jongen onder zijn hoede. Voor De Lange, was Van Beek een held van een andere planeet. Helemaal toen  Gerard hem één van zijn shirts gaf.
Dan is het 15 maart 1951. Voor de familie Van Beek, de buren en héél Oostzaan stond de klok even stil. Tijdens de Zesdaagse van Berlijn was Gerard van Beek dodelijk verongelukt.  Zestien weken later werd Klaas de Lange  begraven. Tijdens een clubkoers in de Wijde Wormer, notabene op de verjaardag van zijn vader, klapte De Lange op een tegemoet komende auto. Klaas, stierf in het shirt van zijn buurman.

Dank aan John Brouwer de Koning en zijn wonderlijke data-base die de tip gaf over Lou Nova’s sterfdatum, maar ook aan Hans Middelveld.

‘Flirt met de Dood’ bestellen of kopen

Na de mooie recensies die ‘Flirt met de Dood’ ten deel vielen, ook even de adressen waar het boek te verkrijgen is.

Ger Bikes, Brink 15, Amsterdam-Watergraafsmeer,
Stadsboekenwinkel, Vijzelstraat 32 in de hal van het Gemeente-Archief,
Het Martyrium, Van Baerlestraat 170-172, Amsterdam,
Beekhoven, Zuideinde 477 Amsterdam-Noord.
Boekhandel Pantheon Sint Antoniebreestraat 132-134 Amsterdam
Boekhandel Voorhoeve Kerkstraat 77-79 Hilversum
De Hilversumse Boekhandel Leeuwenstraat 36 Hilversum
Cycletrend Bussum Brinklaan 84   Bussum

Natuurlijk kan het boek ook besteld worden via http://www.stuyf@msn.com

Maas en het kruis van Zijlaard

Met een beetje fantasie kan je de samenwerking duiden als een pact sluiten met de duivel. Maas van Beek én Joop Zijlaard, vrienden zullen het nooit worden, maar zijn wél verbonden door  één band: onblusbare eerzucht.
Eind vorig jaar liet wielrenner Maas van Beek de wereld versteld staan door het werelduurrecord achter de derny te verbreken. Gezien zijn leeftijd van 53 jaar, kan je Van Beeks record  gerust opmerkelijk noemen en wordt het door kenners van het metier op zijn juiste waarde geschat. Maar niet bij iedereen! In bepaalde kringen stak en schuurde het dat  die ‘ouwe zak’ zijn plaatsje in het Guinness Book of Record opeiste.
Wie die kringen zijn? Volgens  Van Beek is dat Joop Zijlaard, de gangmaker van de onttroonde recordhouder Matthe Pronk. Want het was Joop Zijlaard (foto: rechts) die tot zijn ontzetting moest toezien dat het record van zijn poulain, Matthe Pronk, een jonge beroepsrenner, uit de boeken werd gekukeld.
Op wielerbanen  is Zijlaards eerzucht bekend, de Rotterdamse gangmaker wil overal en altijd winnen. En soms gaat dat nou eenmaal niet! Dan heeft Joop goed de pest erin, wat voor een ‘sportman’ wel weer een goede eigenschap is. Tijdens een persconferentie ter ere van Van Beeks’ record, en in bijzijn van camera’s van SBS6, maakte Zijlaard insinuerende opmerkingen over Maas’ fiets, die volgens hem niet aan de juiste reglementen voldeed.
Het vuur van een naderende rel was ontstoken, maar werd ook weer snel geblust. Maas van Beek, inwoner van Barneveld, mag dan ‘s werelds snelste man achter de derny zijn, maar is niet van de pot gerukt. En aangezien één en één  twee is, en Van Beek het record nóg scherper wil stellen, en ook nog eens het feit dat Zijlaard de beste gangmaker is, gebeurde er iets dat niemand voor mogelijk hield. Van Beek gaat met zijn criticaster een samenwerkingsverband aan.
Insiders hadden Van Beek verzekerd dat Zijlaard de beste abri had, wat staat voor zuigkracht. Voor de verse recordhouder het sein om tijdens de laatste gehouden Zesdaagse van Apeldoorn, drie avonden lang, Zijlaard te observeren wat nou diens geheim is. En laat die Van Beek dat nou ontdekken! Het kruis! Maar laat Maas dat zelf maar vertellen.
‘Zijlaard is kort, breed en dik’, onthult de Barnevelder. ‘Aangezien je de zadelhoogte reglementair niet mag veranderen, heeft de man het ideale lijf voor een gangmaker. Want’, gaat hij verder, ‘bij lange gangmakers vormen de benen een trechter, wat veel tegenwind veroorzaakt. Bij Joop heb je dat niet, want zijn kruis houd alle wind tegen.’
De rest is geschiedenis want Maas van Beek benaderde Joop Zijlaard en het contact was gelegd. In mei reist het duo af naar Moskou om een nieuwe aanval op het record te doen.
Aan zo’n recordpoging hangt een kostenplaatje. Van Beek heeft daarvoor tienduizend euro nodig en is op zoek naar goede sponsors. Maar daar krijgen eventuele geldschieters wel wat voor terug verzekert de recordhouder.
Aan de voorbereiding van Maas van Beek ligt het niet.
Terwijl gans het land zucht onder de kou, sneeuw en ander ongemakken, overwintert Maas van Beek in Brazilië. ‘Ik ben hier bij mijn schoonouders. En nee, de fiets heb ik thuis gelaten, maar loop wel iedere dag te rennen over het strand en in een lokale sportschool onderhoud ik de spierkracht.’
Van Maas van Beek zijn we nog niet af…

Wordt vervolgd

Foto: bf-one.com

Historie tussen bitterballen en neuten…

De overeenkomst, de gelijkenis, is verpletterend. Alsof de geest van stayerslegende Piet Dickentman, Amsterdams allereerste sportheld, door de kantine van Olympia waarde. Pieter Dikkentman, 58 jaar, is niet alleen de kleinzoon ‘van’ maar heeft behoorlijk wat genen van zijn illustere opa geërfd, want lijkt exact op hem.
Olympia, de club waarvan  Piet Dickentman, van 1898 tot aan zijn dood in 1950, lid van was, hield zijn jaarlijkse nieuwjaarsreceptie, waarvoor de kleinzoon de speciale gast was.
En nee hij heeft niets met wielrennen, was voor het eerst in het clubhuis, heeft zijn opa nooit meegemaakt, maar weet uit familieoverlevering weer wél heel aardige anekdotes over hem te vertellen.
Gevoel voor historie kun je junior  niet ontzeggen: ook zíjn  kleinzoon gaat  door het leven als Pieter Dikkentman.
Terwijl vroegere wereldkampioenen als Henk Faanhof en Piet van Heusden de geneugten van een lekkere neut, mét bitterbal, ondergingen, liep Dikkentman naar een hoek van de kantine. Daar, op een ereplaats, hangt de stayersfiets van zijn opa, geschonken door de familie, als  één van Nederlands grootste sporttrofeeën, een monument, dat eigenlijk in het Amsterdams Historisch Museum thuis hoort. ‘Opdat we nóóit mogen vergeten’ lijkt het  karretje uit te schreeuwen. Dat gebeurt dan ook niet!
Want stayer Piet Dickentman, wereldkampioen 1903, won honderden koersen, was meer dan vijfentwintig jaar actief achter de zware motor. Maar zijn grootste verdienste was dat hij dat allemaal kon navertellen. Iets wat veertig van zijn collega’s niet meer konden want te pletter gevallen op de wielerbanen.
‘Wat een mazel heeft die ouwe toch gehad’ verklapte Pieter Dikkentman tegen Stuyfssportverhalen, als hij met dat lugubere getal geconfronteerd wordt.
Mazzel en geluk kun je niet afdwingen! Laten we het er maar op houden dat Ouwe Piet, tijdens zijn rennerscarrière, een innige relatie had met zijn  minnares, Vrouwe Fortuna…

Eerbetoon aan een Generaal

Hij was niet alleen een spijkerharde verdediger maar ook nog eens klein, én roodharig. Meer dan zeshonderd wedstrijden speelde hij voor Leeds United waarbij hij liever zijn tegenstander de tribune inschopte dan zich te laten passeren. Maar na afloop dronk hij wél een pint met ze: haatdragend was Billy Bremner niet. Op vijfenvijftigjarige leeftijd blies Bremner zijn laatste adem uit en vertrok naar het grote voetbalparadijs.  In Leeds zijn ze hem niet vergeten: op Elland Road staat een juichende Billy in brons vereeuwigd!
Of neem Abe Lenstra, op Cruijff na de beste in dit land op kicksen. Kreeg van  buitenlandse topclubs blanco checks waar hij zelf het bedrag op mocht invullen. De Fries verscheurde ze!  Us Abe bleef lekker voor nop in it Heitelan tegen een bal aan schoppen. Hartstikke dom natuurlijk: maar kreeg na zijn verscheiden dan wél een  goedmakertje… . Naast het, naar hem vernoemde stadion, is Abe in een verstilde schijnbeweging gevangen door een beeldhouwer.
Matt Busby, kwam als held uit de Tweede Wereldoorlog en begon als trainer van Manchester United. Werd in 1958 als een van de weinige overlevenden uit een neergestort vliegtuig gehaald waarbij vrijwel zijn hele elftal het leven liet. Na zijn herstel bouwde hij aan een nieuw team die in 1968 de Europa Cup won. Dik in de tachtig jaar overleed Busby.
Na zijn dood, in 1994, kreeg Matt zijn Heilige Graal op Old Trevor waar hij, in brons, mét een bal onder zijn arm, een tikkeltje spottend de supporters bekijkt…
Vooruit nog ééntje, Bobby Moore. Leidde in 1966, als verdediger, het Engelse voetbalteam  naar de wereldtitel. Bobby stierf op drieënvijftigjarige leeftijd. Als dank voor bewezen diensten pronkt zijn standbeeld voor het Wembley Stadion.
Rinus Michels, uitvinder van het ‘totaalvoetbal’, riep het spelletje uit tot oorlog en coachte vervolgens Nederland naar de Europese titel. Maar daarvóór maakte hij Ajax groot. Nadat de Generaal ter hemel trok besloten de Gemeenteraad van Amsterdam én het Stadsdeel Watergraafsmeer/Oost hem postuum te eren. En dat mocht best wat kosten.
Op een bruggetje over een ‘pissloot’, naast het voormalige Stadion De Meer, werd de man die zijn geboortestad  op de wereldvoetbalkaart zette, met een lullig emaillen bordje vereerd.
Zo gaat mijn stad dus met zijn sporthelden om…